Për TË GJITHA gratë dhe vajzat: Goran Spasovsi mbi barazinë gjinore si parakusht për arsim të drejtë dhe cilësor

#PërTëGjithaGratëDheVajzat është një thirrje për veprim me rastin e 30 vjetorit të Deklaratës së Pekinit dhe Platformës për Veprim. Në mesin e atyre që iu përgjigjën kësaj thirrjeje është Goran Spasovski, 50 vjeç, nga Shkupi, Maqedoni e Veriut. Ai shërben si Këshilltar për Bashkëpunim Ndërkombëtar në Qendrën për Zhvillimin e Arsimit Profesional, institucion shtetëror në Shkup që mbështet dhe avanson arsimin profesional në gjithë vendin. 

Për më shumë se 13 vite, Spasovski është angazhuar në procese në nivel evropian dhe rajonal, në projekte dhe bashkëpunime ndërkombëtare duke ndërtuar ekspertizë të gjerë në reformimin e arsimit dhe trajnimit profesional, zhvillimin a aftësive, dhe bashkëpunimit ndërkufitar. Misioni i tij: përafrimi i sistemeve vendore me standardet evropiane, duke mbajtur në qendër nevojat arsimore të të rinjve. 

Për të forcuar këtë mision, Goran Spasovski iu bashkangjit një trajnimi për trajnerë mbi integrimin e perspektivave gjinore në institucionet shtetërore, të organizuar nga UN Women dhe të mbështetur nga Suedia përmes programit për Qeverisje të Përgjegjshme Gjinore. Sot, ai mbështet një sistem arsimor pa stereotipe gjinore, ku si gratë e reja ashti edhe burrat e rinj mund të përparojnë dhe të zgjedhin lirshëm rrugën e karrierës së tyre. 

Çfarë ka qenë gjithmonë më e rëndësishme për të është se si politikat dhe programet ndikojnë tek të rinjtë, tek zgjedhjet e tyre, e ardhmja e tyre dhe mundësitë që kanë përpara. Ai beson që sistemi i arsimit dhe trajnimit profesional duhet të mbetet dinamik, t’u përshtatet jo vetëm ndryshimeve ekonomike dhe shoqërore, por edhe nevojave të nxënësve. 

“Për mua, gjëja më e rëndësishme është krijimi i kushteve ku vajzat dhe djemtë marrin mbështetje të barabartë për të zgjedhur rrugën që me të vërtetë dëshirojnë,” thotë ai. 

Trajnimi riformësoi perspektivën e tij. “Doja të forcoja njohuritë e mia dhe t’i zbatoja ato drejtpërdrejt në punën time. Ky trajnim më shtyu të rivlerësoja në mënyrë kritike praktikat ekzistuese. Kuptova se të ashtuquajturat qasje “neutrale ndaj gjinisë” shpeshherë mbajnë gjallë pabarazinë.  Tekstet shkollore, praktikat e mësimdhënies, e madje edhe mënyra se si flasim me nxënësit mund t’i dekurajojnë në mënyrë të pavetëdijshme vajzat që të hyjnë në fusha teknike ose djemtë të ndjekin kualifikime që konsiderohen “femërore”. Të kuptuarit e kësaj më bëri edhe më të vendosur për të promovuar programe dhe politika të ndjeshme gjinore,” reflekton Spasovski. 

“Kreativiteti nuk ka gjini” 

Si Kryetar i Komisionit për Tekstile, Lëkurë dhe Produkte të Ngjashme, Spasovski vazhdimisht sfidon stereotipet gjinore. Shumë shpesh, tekstili etiketohet si profesion “femëror”. Ai nuk dakordohet me këtë. “Emrat e burrave dhe grave në modë qëndrojnë krah për krah. Kreativiteti nuk ka gjini – është një tipar njerëzor. Këtë bindje e ndaj me kolegët e mi sepse besoj se çdo nxënës meriton të mbështetet në zgjedhjet e tyre.”

Për Spasovskin, sfidat për të avansuar barazinë gjinore në arsim janë të qarta: shumë institucione kanë mungesë të njohurive, kapaciteteve, standardeve dhe mjeteve. Por, ai mbetet optimist: “Përmes trajnimeve, kurrikulave të ndjeshme ndaj gjinisë dhe dialogut të hapur, mund të ndërtojmë një sistem që jo vetëm njeh dallimet, por punon aktivisht për t’i kapërcyer ato.”

“Barazia gjinore nuk është detyrë shtesë”

Deklarata dhe Platforma për Veprim e Pekinit na kujton t’i vendosim vajzat adoleshente dhe të rinjtë në zemër të përpjekjeve tona, pasi kjo është mënyra më e mirë për të garantuar suksesin, si sot ashtu edhe nesër.  Spasovski e jeton këtë parim përmes punës së tij në arsimin e ndjeshëm ndaj gjinisë.  Për të, barazia gjinore nuk është një detyrë shtesë, por një parakusht për arsim të drejtë dhe cilësor. “Nëse duam përfshirje të vërtetë, duhet të sigurohemi që çdo fëmijë të ketë mundësi të barabarta, pa stereotipe, pa barriera,” thotë ai. 

Duke shikuar drejt të ardhmes, vizioni i tij është i qartë: perspektivat gjinore të mos shihen si një shtesë, por si pjesë e natyrshme e çdo politike arsimore dhe institucionale. “Dua të shoh shkolla pa stereotipe, ku si vajzat ashtu edhe djemtë kanë mundësi të barabarta të rriten dhe të kontribuojnë.”

Dhe është po aq i qartë për rolin që burrat duhet të luajnë. “Duhet të jemi aleatë, mbështetës dhe shembuj se si ndërtohet një shoqëri e drejtë. Përgjegjësia ime personale dhe profesionale është të hap dyer, të ndërtoj besim dhe të ndihmoj në krijimin e institucioneve ku të gjithë – pavarësisht gjinisë – ndihen të pranuar, të vlerësuar dhe të mbështetur.”

Për mua, roli i burrave është i qartë: duhet të jemi aleatë, mbështetës dhe shembuj se si ndërtohet një shoqëri e drejtë. Përgjegjësia ime personale dhe profesionale është të hap dyer, të ndërtoj besim dhe të ndihmoj në krijimin e institucioneve ku të gjithë – pavarësisht gjinisë – mund të ndihen të pranuar, të vlerësuar dhe të mbështetur.”