Со цел да се засилат гласовите на младите жени како двигатели на промени и да се истакнат напредокот и предизвиците во областа на родовата еднаквост, Меѓународниот ден на жената беше одбележан со низа активности кои ја нагласија потребата од повторно потврдување на заедничките заложби за родова еднаквост, правда и дејствување.Настанот, организиран заеднички од Министерството за социјална политика, демографија и млади, Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје и Обединетите нации во Северна Македонија, е дел од активностите за одбележување на Меѓународниот ден на жената 2026, кој на глобално ниво се одбележува под мотото „Права. Правда. Акција за сите жени и девојки“.Настанот имаше за цел да го промовира женското лидерство во Северна Македонија преку отворање на прашањата што ги засегаат младите жени во стремежот кон лидерски улоги, споделување искуства на актуелни жени лидери и промоција на менторска мрежа за млади жени.Државниот секретар за социјална политика, демографија и млади, Фатмир Сабриу во своето обраќање се осврна на неодамнешната трагедија која го потресе целото општество и како што рече „ зад таа трагедија стојат многу прашања, за системот, за насилството, за одговорноста на институциите но и за одговорноста на секоја индивидуа. Тој порача дека овој 8 Март не е ден само на честитки и славење туку и една симболика да се изгради систем кој ќе функционира и индивидуи кои ќе носат и лична и општествена одговорност. Притоа се осврна и на регулативата во државата која ги адресира одговорите на предизвиците во оваа област.„Направивме значајни чекори во борбата против родово базираното и семејното насилство. Донесовме Закон за спречување и заштита од насилство врз жените и семејното насилство, ги зајакнавме кривичните одредби со јасна дефиниција на родово базирано насилство и воведување на нови кривични дела, и подготвивме Национална стратегија за превенција и заштита од родово базирано и семејно насилство 2026–2033, која ќе придонесе за појасен, покоординиран и поодговорен систем. Паралелно, воспоставивме мултисекторски услуги за поддршка на жртвите и инвестиравме во подигање на јавната свест. Но законите и институциите се само дел од решението – вистинската промена почнува со одговорност кај секој поединец.“ истакна Сабриу.Преку засилување на гласовите на младите жени како двигатели на промени, дијалогот има за цел да ги инспирира нивните лидерски амбиции, да ги поврзе реформите со процесот на зајакнување на жените и повторно да ги потврди заедничките заложби за родова еднаквост, правда и акција.„Како најстар и најголем универзитет во државата, УКИМ носи посебна одговорност. Преку образованието не ги обликуваме само професионалните патеки на студентите, туку и вредносниот систем на општеството,“ истакна ректорката проф. д-р Биљана Ангелова.За Рита Колумбија, Постојан координатор на Обединетите нации во Северна Македонија, младите жени можат да водат трансформативни промени, да поттикнат иновации и да бидат јавни лидери во своите заедници и во општеството во целина. Сепак, со векови жените се соочуваат со бариери и предизвици во остварувањето на своите соништа и цели.„Во 21 век, жените и девојките не треба да се соочуваат со правни или системски пречки за да го остварат својот потенцијал. Девојчињата и момчињата, жените и мажите треба да имаат еднакви можности; сепак, на девојчињата и жените им е потребна посилна поддршка од општеството за да ги искористат можностите сè додека родовата еднаквост не стане целосно и безусловно прифатена. Како што рече Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш: „Родовата еднаквост ги издигнува општествата. Кога моќта се споделува, слободата се проширува“, изјави Колумбија.Повеќе од 100 млади лица, претставници на Владата на Северна Македонија, универзитетски професори, претставници на граѓанскиот сектор, како и претставници на Обединетите нации и дипломатската заедница, учествуваа на дијалог на високо ниво посветен на младите жени и жените лидери, кој се одржа денес на Ректоратот на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.Законодавството, како што е она произлезено од Истанбулската конвенција, е од суштинско значење за обезбедување значајна заштита, зајакнување и правда за жените и девојките. Но, сите ние имаме заедничка обврска да обезбедиме негово доследно спроведување, за да можат сите жени и девојки да го остварат својот потенцијал и да бидат двигатели на општествените промени. Ова е заклучокот од настанот одржан денес во Скопје по повод одбележувањето на Меѓународниот ден на жената.

За да се истакне суштинската улога на академијата во оснажувањето на младите како активни агенти во процесите на одржлив развој, Филозофскиот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ со гордост објавува дека вчера започна 8-та Меѓународна недела за Целите за одржлив развој (SDGs), во соработка со Обединетите нации (ОН).Под наслов „Поттикнување на младинската извонредност: Придонесот на општествените и хуманистичките науки во постигнувањето на Целите за одржлив развој (SDGs)“, настанот ги обединува универзитетските професори, членови на тимот на ОН во земјата, истражувачи, студенти и претставници на дипломатската заедница, во заедничка академска и општествена дебата за улогата на младите како двигатели на одржливи и инклузивни општества. Главната цел на Меѓународната недела е промоција на интердисциплинарна соработка и размена на знаење во поддршка на одржливиот и инклузивен општествен развој.Во рамки на отворањето на Меѓународната недела, вчера официјално беше промовирана Универзитетската коалиција SustainED. Цел на оваа коалиција, формирана од осум акредитирани универзитети во партнерство со Обединетите нации, е да ги вгради Целите за одржлив развој во академските наставни програми, истражувањата и иницијативите за ангажман на студентите.Членки на Универзитетската коалиција SustainED се: Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ – Скопје (УКИМ), Универзитет „Гоце Делчев“ – Штип (УГД), Универзитет на Југоисточна Европа – Тетово (УЈИЕ), Универзитет „Св. Климент Охридски“ – Битола (УКЛО), Универзитет „Мајка Тереза“ – Скопје (УМТ), Меѓународен балкански универзитет (МБУ), Универзитет Американ Колеџ Скопје (УАКС) и Државен универзитет во Тетово (ДУТ). Дополнителна цел на коалицијата SustainED е да ја институционализира и координира улогата на високото образование во имплементацијата на Агендата 2030 и Целите за одржлив развој. Преку коалицијата, истражувачите и студентите ќе можат да развиваат напредни решенија за предизвиците на одржливоста, придонесувајќи кон обликување на патот на земјата кон одржлив развој.Ректорката на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, проф. д-р Билјана Ангелова, нагласи дека универзитетите играат клучна улога во градењето на одржливи и инклузивни општества.
„Извонредноста кај младите не опфаќа само академски постигнувања, туку и етичка одговорност, критичко размислување и активен придонес во заедницата. Преку Центарот за одржлив развој и неговата активна улога во Универзитетската коалиција SustainED, Универзитетот ја институционализира својата посветеност кон Целите за одржлив развој,“ рече Ангелова.Деканот на Филозофскиот факултет, проф. д-р Оливер Бакрески, истакна дека поттикнувањето на извонредноста кај младите е стратешки приоритет на Факултетот и клучен придонес во постигнувањето на Целите за одржлив развој. Тој нагласи дека соработката со Обединетите нации се темели на заеднички вредности – достоинство, еднаквост и одржлив развој.„Веруваме дека SustainED ќе го трансформира академскиот екосистем од изолирани активности кон консолидиран и засилен напор на универзитетите – истражувачи и студенти заедно – за развој на земјата кон одржливост,“ изјави Рита Колумбија, Постојан координатор на ОН во Северна Македонија.Со обединување на универзитетите, тимот на ОН во земјата, државните институции и студентите во една координирана рамка, SustainED ја трансформира постојната соработка во мерлив, стратешки национален придонес кон одржливиот развој.За да се обезбеди отчетност и мерливи резултати, Коалицијата ќе воспостави Академска SDG платформа, која ќе мапира истражувања, наставни активности, студентски ангажмани и заеднички иницијативи поврзани со SDGs низ универзитетите членки, овозможувајќи структуриран мониторинг на напредокот, видливост на академските придонеси и дијалог заснован на докази со Владата и системот на ОН. 

Обединетите нации во Северна Македонија ја иницираат SustainEd Универзитетската платформа - коалиција на универзитети посветени на зајакнување на нивниот ангажман во имплементацијата на Целите за одржлив развој (SDGs) и #Agenda2030. Во рамките на иницијативата SustainEd, Постојаната координаторка на Обединетите нации во земјава, Рита Колумбија, и ректорот на South East European University (SEEU) (Универзитет на Југоисточна Европа (УЈИЕ)), проф. д-р Садудин Ибраими, потпишаа Декларација за намери, формализирајќи ја нивната соработка во поддршка на одржливиот развој. Обединетите нации ја изразуваат својата благодарност до УЈИЕ за неговата посветеност на одржливоста и партнерството со системот на ОН.Преку SustainEd, Обединетите нации имаат за цел да обединат различни универзитети низ земјата за мобилизирање на академска експертиза, истражување и студентски ангажман насочени кон имплементација на SDGs и Националната развојна стратегија, придонесувајќи за забрзан, инклузивен и одржлив развој на државата.

Под мотото „Промени ја приказната, стави крај на насилството“, вчера започна годинешната кампања „16 дена активизам против родово-базирано насилство“, која обедини бројни партнери и организации во напорите за ставање крај на сите форми на родово базирано насилство.Скопје, 26 ноември 2025 – Сега е време да се обединиме и да ја промениме приказната, да ставиме крај на насилството врз жените и девојките. Оваа порака одекна вчера за време на официјалното отворање на овогодинешната кампања „16 дена активизам против родово-базирано насилство“, одржано на Економскиот факултет во Скопје.Националната кампања е заеднички организирана од сите агенции на Обединетите нации во земјата, Делегацијата на Европската унија, Мисијата на ОБСЕ во Скопје и бројни институционални и граѓански партнери, потврдувајќи широка и обединета посветеност за превенција и одговор на насилството врз жените и девојките.Кампањата посебно го истакнува распространетиот ефект на родово-базираното насилство во сите сфери од животот, вклучувајќи ги зголемените ризици со кои се соочуваат бегалките, присилно раселените и жените и девојките без државјанство. Таа нагласува четири форми на насилство кои често остануваат недоволно препознаени: економско насилство, родово базирано насилство преку технологија, психолошка злоупотреба и насилство врз жените во политиката. Иако често занемарени, овие скриени форми имаат долготрајни последици врз автономијата, менталното здравје, економската сигурност и општественото учество на жените и девојките.Заменик-министерот за социјална политика, демографија и млади, Ѓоко Велковски, истакна дека насилството не смее да се игнорира:
„За жал, бројките покажуваат дека во 2025 година, од вкупно 1,260 регистрирани жртви, дури 932 се жени жртви на семејно насилство. Оваа бројка треба да биде повик за акција за сите нас – да преземеме конкретни мерки за намалување на насилството. Решавањето на овој проблем мора да биде темелно, решително и енергично. Институциите мора да дејствуваат проактивно во согласност со постојното законодавство, кое им дава јасен мандат за спроведување мерки и механизми за заштита“, додаде тој.Овогодинешната кампања ќе се одвива под мотото „Промени ја приказната. Стави крај на насилството“ и повикува на порано препознавање на предупредувачките знаци, посилни превентивни мерки, подобрени институционални одговори и поголема одговорност за сторителите. Таа ја нагласува потребата од целосна имплементација на националното законодавство, вклучувајќи ги одредбите од Кривичниот законик за психолошко и економско насилство, Законот за превенција и заштита од родово-базирано насилство, како и усогласување со стандардите на Истанбулската конвенција. Кампањата исто така ја истакнува важноста на економското зајакнување и поддршката за реинтеграција на преживеаните.Амбасадорот на ЕУ, Михалис Рокас, нагласи дека за Европската унија родовата еднаквост не е само основна вредност – таа е столб на нашата демократска визија:
„Доказите покажуваат дека кога родовата нееднаквост опстојува, насилството се зголемува. Вечерва сме тука – во солидарност со преживеаните. Во поддршка на оние кои работат за нивна заштита. И со решителност да дадеме сè од себе, како институции и како поединци, за да спречиме насилство“, рече Рокас.Партнерите ја истакнаа потребата од посилна вклученост на мажи и момчиња, родители, младински мрежи, наставници и локални заедници, чија улога е суштинска за прекинување на циклусите на насилство. Кампањата нагласува дека насилството има многу лица и дека економската контрола, дигиталната злоупотреба и психолошката манипулација се исто толку штетни како и физичкото насилство, оставајќи невидливи, но длабоки траги.Шефот на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, Килијан Вал, исто така истакна дека насилството може да се спречи:
„Но, превенцијата бара храброст – од институциите да дејствуваат, а од заедниците да проговорат, да ги оспорат штетните норми и да одбијат молк. Ставањето крај на насилството е заедничка одговорност и мора да ја спроведеме со доследност, сочувство и посветеност“, рече тој.Оваа кампања ги повикува општеството во целина, институциите, заедниците и поединците да заземат јасен став против сите форми на родово базирано насилство. Таа бара култура на превенција заснована на почит, еднаквост и нулта толеранција кон злоупотреба. Крајната цел е да се обезбеди секоја жена и девојка во Северна Македонија, вклучувајќи ги бегалките и жените без државјанство, да може да живее без насилство, да ги остварува своите права и да се чувствува безбедно во својот дом, работно место, училиште, заедница и јавен живот.Меѓу многуте активности, кампањата вклучува иновативни изведби на социјален театар во неколку градови низ земјата, осмислени да понудат искуствено учење преку интерактивни претстави за различни форми на родово базирано насилство.Постојаниот координатор на ОН во Северна Македонија, Рита Колумбија, заклучи дека имаме знаење и алатки за ставање крај на родово базираното насилство:
„Сега треба да ги обединиме нашите напори, да застанеме рамо до рамо и да ги исполниме ветувањата што сме ги дале. Заедно ја имаме моќта да изградиме иднина во која секоја жена и девојка е слободна од страв и штета. Ставањето крај на насилството врз жените не е само морална обврска – тоа е фундаментален темел за мирот, развојот и просперитетот на нацијата“, рече таа.За време на вчерашниот настан беше претставено и новото издание на „НАВИГАТОР“, едукативна онлајн игра создадена за подигнување на свеста за човековите права. За разлика од минатата година, ова издание воведува значајни надградби кои го збогатуваат процесот на учење и ги зајакнуваат интерактивните елементи. Новитет е воведувањето на „Портокаловата планета“, посветена на глобалната кампања „16 дена активизам против родово-базирано насилство“. Останатите планети продолжуваат да обработуваат теми од различни области поврзани со човековите права, сега со проширена содржина и подобрен систем на игра кој нуди подинамично и поинтересно корисничко искуство.„Навигатор“ е резултат на заедничкиот ангажман на Јуроп Хаус, семејството на Обединетите нации во Северна Македонија, здружението за изработка на игри „Галактик Омнивор“, Македонското здружение на млади правници, а се реализира со поддршка од Министерството за образование.